Decyzja o nazwisku po ślubie nie musi wyglądać tak, jak podpowiada tradycja. Mąż może przyjąć nazwisko żony, a para ma także inne możliwości, między innymi zachowanie własnych nazwisk lub utworzenie nazwiska dwuczłonowego. Poniżej wyjaśniam, jak wygląda wybór, kiedy składa się oświadczenie i o jakich formalnościach trzeba pamiętać.
Najważniejsze zasady wyboru nazwiska po ślubie
- Tak, mąż może przyjąć nazwisko żony jako wspólne nazwisko małżonków.
- Każdy z małżonków może również zachować własne nazwisko albo połączyć je z nazwiskiem współmałżonka.
- Nazwisko dwuczłonowe może mieć najwyżej dwa człony.
- Oświadczenie składa się przed kierownikiem USC, zwykle przed zawarciem małżeństwa lub bezpośrednio po nim.
- Jeśli małżonkowie nie złożą oświadczenia, pozostają przy dotychczasowych nazwiskach.
Czy mąż może przyjąć nazwisko żony i co mówi prawo
Tak. Polskie przepisy nie uzależniają wyboru nazwiska od płci małżonka. Zgodnie z art. 25 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą nosić wspólne nazwisko będące dotychczasowym nazwiskiem jednego z nich, więc wspólnym nazwiskiem może zostać także nazwisko żony.
Przykładowo, jeśli przed ślubem żona nazywa się Anna Kowalska, a mąż Piotr Nowak, po zawarciu małżeństwa oboje mogą nosić nazwisko Kowalski. To pełnoprawna decyzja formalna, a nie wyjątek wymagający dodatkowej zgody urzędu. Z mojego punktu widzenia najważniejsze jest to, żeby para podjęła ją wspólnie, bez traktowania nazwiska jako obowiązku wynikającego z obyczaju.
W przepisach nie ma też zasady, że nazwisko męża powinno być wybierane w pierwszej kolejności. Urząd zapisuje decyzję małżonków, a nie ocenia jej pod względem tradycji, rodzinnych oczekiwań czy popularności danego rozwiązania.
Jakie warianty nazwiska można wybrać
Przed ślubem warto omówić wszystkie dostępne możliwości. Dzięki temu podczas wizyty w USC nie trzeba podejmować decyzji pod presją chwili.
| Wariant | Przykład | Co oznacza w praktyce |
|---|---|---|
| Wspólne nazwisko żony | Anna i Piotr Kowalscy | Mąż przyjmuje nazwisko żony, a para posługuje się jednym nazwiskiem. |
| Wspólne nazwisko męża | Anna i Piotr Nowakowie | Żona przyjmuje nazwisko męża. |
| Własne nazwiska | Anna Kowalska i Piotr Nowak | Każdy zachowuje nazwisko używane przed ślubem. |
| Nazwisko dwuczłonowe | Anna Kowalska-Nowak | Małżonek łączy swoje nazwisko z nazwiskiem współmałżonka. |
Połączenie nazwisk jest możliwe tylko w granicach ustawowych. Nazwisko dwuczłonowe może składać się najwyżej z dwóch członów, dlatego nie można dowolnie budować długiego nazwiska z kilku rodzinnych nazw.
Nie musicie też podejmować identycznej decyzji. Jedno z małżonków może przyjąć nazwisko drugiego, a drugie pozostać przy swoim. W praktyce oznacza to, że wspólne nazwisko nie jest konieczne, choć przy różnych nazwiskach trzeba dodatkowo ustalić nazwisko przyszłych dzieci.
Kiedy i gdzie składa się oświadczenie
Oświadczenie dotyczące nazwiska składa się przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Przy ślubie cywilnym decyzja jest elementem formalności związanych z zawarciem małżeństwa. Przepisy pozwalają złożyć oświadczenie przed sporządzeniem zaświadczenia o braku przeszkód do ślubu albo bezpośrednio po zawarciu małżeństwa.
Przy ślubie konkordatowym sprawę nazwiska również załatwia się w USC, a nie dopiero podczas uroczystości w kościele. Najbezpieczniej ustalić wariant podczas wizyty w urzędzie, kiedy składane są dokumenty potrzebne do zawarcia małżeństwa.
Jeśli para nie złoży oświadczenia, urząd przyjmuje, że każdy małżonek zachowuje swoje dotychczasowe nazwisko. Warto więc sprawdzić, czy wybrana decyzja została prawidłowo wpisana do dokumentacji przed podpisaniem protokołu.
Jakie dokumenty i opłaty trzeba uwzględnić
Podczas formalności potrzebne są przede wszystkim dokumenty tożsamości. Za sporządzenie aktu małżeństwa pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 84 zł. Sam wybór nazwiska w związku ze ślubem nie wiąże się z dodatkową opłatą za administracyjną zmianę nazwiska.
Na zawarcie małżeństwa w zwykłym trybie czeka się co najmniej miesiąc od złożenia zapewnienia o braku przeszkód do ślubu. Takie zapewnienie jest ważne przez 6 miesięcy, dlatego nie trzeba składać go tuż przed ceremonią, ale nie warto zostawiać formalności na ostatni moment.
Co zmienia się po przyjęciu nazwiska żony
Przyjęcie nazwiska żony oznacza zmianę danych osobowych męża w dokumentach i systemach urzędowych. Po otrzymaniu aktu małżeństwa trzeba zaktualizować między innymi dowód osobisty, paszport, prawo jazdy, dane bankowe oraz informacje u pracodawcy, ubezpieczyciela i operatorów usług.
Nie wszystkie aktualizacje trzeba wykonywać osobiście tego samego dnia. Najrozsądniej zacząć od dokumentu tożsamości, a później przejść przez bank, pracodawcę, urząd skarbowy, ZUS lub KRUS, przychodnię i inne miejsca, w których nazwisko jest zapisane w umowie albo rejestrze.
Warto przygotować prostą listę instytucji, zamiast liczyć na pamięć. To drobiazg, ale właśnie takich spraw po ślubie często nie docenia się najbardziej. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy stary dokument, konto bankowe i umowa ubezpieczenia pokazują różne dane.
Przeczytaj również: Gdzie wziąć ślub homoseksualny? Kierunki i formalności
Co z nazwiskiem dzieci
Jeżeli małżonkowie mają różne nazwiska, powinni wskazać, jakie nazwisko będą nosiły ich wspólne dzieci. Można wybrać nazwisko jednego z rodziców albo nazwisko powstałe z połączenia nazwiska matki i ojca.
Ta decyzja ma znaczenie także wtedy, gdy dziecko dopiero planujecie. Jeśli małżonkowie nie złożą zgodnych oświadczeń dotyczących nazwiska dziecka, zastosowanie ma ustawowa reguła prowadząca do nazwiska dwuczłonowego. Lepiej ustalić tę kwestię wcześniej, żeby przy formalnościach nie odkryć, że każde z was rozumiało „wspólne nazwisko” inaczej.
Co zrobić, jeśli decyzja zapadnie dopiero po ślubie
Najwygodniej wybrać nazwisko przed zawarciem małżeństwa albo bezpośrednio po nim. Późniejsza zmiana nie działa już jak proste dopisanie decyzji do aktu małżeństwa. Trzeba skorzystać z procedury administracyjnej i wykazać ważny powód zmiany nazwiska.
Wniosek składa się do właściwego kierownika USC, a opłata za wydanie decyzji wynosi 37 zł. Urząd może rozpatrywać sprawę do miesiąca, a w szczególnie skomplikowanych przypadkach do dwóch miesięcy. Sam fakt, że po czasie małżonkowie zmienili zdanie, nie zawsze wystarczy do uzyskania pozytywnej decyzji.
Dlatego jeśli mąż rozważa przyjęcie nazwiska żony, najlepiej zaznaczyć tę opcję już podczas przygotowań do ślubu. Oszczędza to dodatkowego postępowania, kosztów i późniejszej wymiany dokumentów w dwóch etapach.
Jak spokojnie ustalić nazwisko przed wizytą w USC
Przed wizytą warto odpowiedzieć sobie na trzy praktyczne pytania. Czy zależy wam na jednym nazwisku rodziny, czy każde z was chce zachować własną tożsamość? Czy nazwisko dwuczłonowe będzie wygodne w pracy, podróży i codziennym wypełnianiu formularzy? Jakie nazwisko ma nosić dziecko?
- sprawdźcie, jak brzmią wszystkie warianty zapisane z imionami;
- ustalcie, czy nazwisko dwuczłonowe nie będzie zbyt długie lub kłopotliwe w dokumentach;
- porozmawiajcie o reakcjach rodziny, ale nie oddawajcie jej prawa do podjęcia decyzji za was;
- zapiszcie wybrany wariant, aby uniknąć pomyłki podczas składania oświadczenia;
- po ślubie przygotujcie listę miejsc, w których trzeba zaktualizować dane.
Moim zdaniem nie istnieje jeden „właściwy” model. Przyjęcie nazwiska żony może być świadomym wyborem rodziny, podobnie jak pozostanie przy własnych nazwiskach. Najważniejsze, żeby decyzja była dobrowolna, przemyślana i podjęta przez oboje małżonków, bo to oni będą później żyć z jej praktycznymi konsekwencjami.
